Authentiek zijn op je werk

Authenticiteit. Het is zo’n woord waar niemand meer tegen durft te zijn.

Organisaties zoeken authentieke leiders. Medewerkers moeten authentiek zijn. LinkedIn staat vol met oproepen om “vooral jezelf te zijn”. Alsof ergens een heilige graal ligt waar werkgeluk automatisch ontstaat zodra iedereen eindelijk besluit volledig zichzelf te worden.

Ik moest laatst denken aan de periode dat mijn kinderen nog pubers waren. Want als er ooit mensen volledig zichzelf waren, dan waren zij het wel. Alles wat ze dachten, kwam er direct uit.

“Waarom heeft die man zulke rare schoenen?”

“Deze pasta is echt vies.”

“Ik heb geen zin.”

En als er toevallig een boer uit moest komen tijdens het eten, dan gebeurde dat gewoon. Zonder overleg. Zonder PowerPoint met een impactanalyse voor de rest van de tafel.

Puur. Ongefilterd. Authentiek.

Tenminste… volgens de definitie die we tegenwoordig zo graag gebruiken. Toch heb ik ze daar nooit voor gecomplimenteerd. Ik heb nooit gezegd: “Wat geweldig dat je zo dicht bij jezelf blijft.” Integendeel. Ik wilde ze juist iets anders te leren.

Dat jouw waarheid niet altijd hardop hoeft. Dat rekening houden met anderen geen verraad is aan jezelf. Dat je soms eerst luistert voordat je praat. En dat beschaving verrassend weinig te maken heeft met onderdrukking. Grappig eigenlijk, bij kinderen noemen we dat opvoeden. Bij volwassenen noemen we hetzelfde gedrag ineens authenticiteit.

Volgens mij is het tijd voor een andere definitie. Want volledig jezelf zijn is niet hetzelfde als volwassen zijn. Sterker nog, als iedereen op het werk voortdurend alles zou zeggen wat hij dacht, zouden veel vergaderingen eindigen voordat de koffie koud is.

“Dit is echt een waardeloos idee.” “Ik luister eigenlijk al tien minuten niet meer.” “Jij bent de reden dat ik maandag tegenop zie.” Volledig authentiek. Maar waarschijnlijk niet heel bevorderlijk voor de samenwerking.

Ik denk daarom dat authenticiteit iets heel anders is. Niet: alles doen wat op dat moment in je opkomt. En ook niet: “Laat maar.” Maar: handelen vanuit de waarden die je intrinsiek belangrijk vindt. Dat klinkt misschien minder spectaculair, maar het is veel lastiger.

Want stel dat respect een belangrijke waarde voor je is. Dan betekent authenticiteit niet dat je iemand ongefilterd vertelt wat je van hem vindt. Dan zoek je een manier waarop eerlijkheid én respect samen kunnen bestaan.

Als nieuwsgierigheid een belangrijke waarde voor je is, betekent authenticiteit niet dat je overal direct een mening over hebt. Dan stel je juist vragen.

Als verantwoordelijkheid belangrijk voor je is, betekent authenticiteit niet dat je altijd doet waar je zin in hebt. Dan doe je soms juist iets waar je géén zin in hebt, omdat het past bij wie je wilt zijn.

En precies daar gaat het op veel werkvloeren mis.

“We zijn hier gewoon heel direct.” Vaak betekent dat: we vinden het niet zo belangrijk hoe iets bij de ander binnenkomt. “Ik zeg gewoon eerlijk wat ik denk.” Mooi. Maar is eerlijkheid werkelijk jouw hoogste waarde? Of gebruik je eerlijkheid soms als excuus om geen moeite te hoeven doen voor tact?

Aan de andere kant zie je hetzelfde gebeuren. Mensen die conflicten vermijden omdat ze “nu eenmaal zo zijn”. Leidinggevenden die lastige gesprekken uitstellen omdat confrontaties niet bij hun karakter passen. Ook dat wordt regelmatig verkocht als authentiek.

Maar als verantwoordelijkheid, verbinding of ontwikkeling óók belangrijke waarden zijn, dan vraagt authenticiteit soms juist dat je iets doet wat ongemakkelijk voelt. Niet ondanks wie je bent. Maar juist omdat je trouw wilt blijven aan wat je belangrijk vindt.

Dat maakt authenticiteit ineens een stuk minder comfortabel. Want dan gaat het niet meer over gevoelens. Dan gaat het over keuzes. Niet over: “Zo ben ik nu eenmaal.” Maar over: “Past dit gedrag bij de mens die ik wil zijn?” En dat verschil zie je direct terug in werkbeleving.

In teams waar mensen authenticiteit verwarren met ongefilterd gedrag, ontstaat al snel irritatie. Mensen voelen zich aangevallen, niet gehoord of juist genegeerd. In teams waar mensen handelen vanuit gedeelde waarden ontstaat iets heel anders. Daar kun je eerlijk zijn zonder iemand af te branden. Feedback geven zonder te vernederen. Grenzen aangeven zonder afstand te creëren. Verschillen van mening zonder elkaar kwijt te raken.

Dat is de volwassen versie van authenticiteit. Niet alles eruit gooien wat er in je opkomt. Maar bewust kiezen welk deel van jezelf je inzet om trouw te blijven aan wat je werkelijk belangrijk vindt.

Dat vraagt soms dat je even op je woorden kauwt. Dat je een boer nog nét een paar seconden uitstelt. En geloof me… daar is nog nooit een samenwerking slechter van geworden.

Dus als jij morgen weer zegt: “Ik ben gewoon authentiek”… Bedoel je dan vooral dat je altijd jezelf bent… of dat je gedrag werkelijk in lijn is met de waarden waarvoor je wilt staan?