Een grap op de bank, een les voor managers

Een tijd geleden deelde ik een Instagram-quote met mijn puberzoon. Zo’n terloopse, vaderlijke grap via What’s app waarvan je denkt: dit is er eentje voor in de categorie ons soort humor.“

Als Nederland nog mensen zoekt om het leger te versterken… Ik heb nog een commandant thuis op de bank zitten!”

Zijn reply: een smiley met tranen van het lachen. Missie geslaagd. Even samen gniffelen om het talent van zijn moeder om te delegeren vanaf de bank, liefst met een glas cola binnen handbereik.

Totdat ik een paar dagen later iets hoorde wat minder grappig was.

Mijn zoon gebruikte exact dezelfde toon richting zijn moeder. Net zo stellig, net zo overtuigd van zijn eigen gelijk. En zij keek mij aan. Niet boos, maar wel veelzeggend. Dat was het moment waarop het kwartje viel: ik had onbedoeld haar gezag ondermijnd. Met een grap. Met humor. Met iets wat “zo bedoeld was”.

Wat voor mij een losse opmerking was, werd voor hem een vrijbrief.

Ik zie dit verrassend vaak terug in organisaties. Met name bij middenmanagers die het beleid van hun MT moeten ‘verkopen’. Officieel staan ze achter de besluiten. In de praktijk begint de uitleg vaak met: “Ja… ik snap jullie wel hoor, maar dit is nou eenmaal besloten.” Of nog beter:“Ik heb er ook mijn twijfels bij, maar ja… het MT hè.”

Dat voelt verbindend. Alsof je zegt: wij tegen zij. Net zoals ik met mijn zoon op What’s app met ‘onze humor’. Alleen is het effect hetzelfde. Je zaagt ongemerkt aan de poten van het gezag, waar je overigens zelf onderdeel van bent.

Ik moest hier aan denken toen ik ooit een teamoverleg bijwoonde waarin een manager een nieuwe werkwijze introduceerde. Nog voordat de eerste vraag gesteld was, volgde de disclaimer:
“Ik ben hier zelf ook niet heel enthousiast over, maar we moeten er wat mee.”

De sfeer was gezet. Binnen vijf minuten was het besluit officieel doodverklaard. Niet door weerstand van medewerkers, maar door de uitleg van hun leidinggevende.

Humor, relativering en begrip zijn krachtige middelen. Maar ingezet op het verkeerde moment werken ze ondermijnend. Net zoals mijn grap thuis. Wat begon als lachen op de bank, eindigde in een opvoedkundig reparatiegesprek.

Betekent dit dan dat je als manager altijd braaf ja moet knikken als je het niet eens bent met je MT? Absoluut niet. Integendeel. Het gesprek voeren, kritisch zijn en je zorgen delen is essentieel. Alleen: dat gesprek voer je omhoog, niet omlaag.

Een goede manager zegt tegen het MT:
“Ik zie risico’s, dit gaat vragen oproepen en ik maak me zorgen over de uitvoerbaarheid.”
En zegt daarna tegen het team:
“Dit is het besluit. Dit is waarom. En dit is hoe we het samen gaan laten werken.”

Daarmee geef je niet alleen duidelijkheid, maar ook een voorbeeld. Je laat zien hoe je professioneel omgaat met verschil van inzicht. Je leert je medewerkers dat je vragen en twijfels bespreekt op de juiste plek, op het juiste moment, met het juiste doel.

Zodat zij dat ook doen als ze het niet eens zijn met jouw besluiten. Hoe zou het zijn als ze dan ook weten hoe ze zaken bespreekbaar kunnen maken, en niet langer ja zeggen en nee doen?

En thuis? Daar heb ik het inmiddels ook anders aangepakt. De grap maak ik nog steeds. Maar nu met een toevoeging. Richting mijn zoon. Met een knipoog.
“Commandanten geven leiding, maar respecteren ook de bevelslijn.”

Hij lachte. Mijn vrouw ook. En dit keer bleef het gezag netjes overeind.